In 1987 werd, in navolging van Frankrijk, de 'Open Monumentendag' in Nederland geïntroduceerd. De deuren naar ons gebouwde culturele erfgoed moesten ontsloten worden, om zo de publieke belangstelling voor monumenten en het draagvlak voor monumentenzorg te vergroten.

In relatief korte tijd is dat de 'Open Monumentendag' aardig gelukt. In de eerste jaren, van 1987 tot en met 1990 waren er telkens 300.000 - 400.000 mensen op de been. Tegenwoordig trekt de 'Open Monumentendag' circa 800.000 bezoekers en is daarmee een van de grootste culturele evenementen van Nederland.

 

Op 'Open Monumentendag' staan duizenden monumenten in circa 360 gemeenten gratis open voor publiek. De opengestelde monumenten zijn vaak het toneel van speciale activiteiten, zoals tentoonstellingen, concerten en rondleidingen. De 'Open Monumentendag' vindt altijd plaats in het tweede weekend van september. Gemeenten zijn vrij om te kiezen op welke dag ze het evenement organiseren, de zaterdag, de zondag of het hele weekend.

De 'Open Monumentendag' vindt niet alleen in Nederland, maar in bijna heel Europa plaats. Om precies te zijn wordt er in 48 landen in de maanden september en oktober een 'Open Monumentendag' georganiseerd. De coördinatie van deze Europese Monumentendagen is in handen van de European Heritage Days, een initiatief van de Raad van Europa met de steun van de Europese Unie.