Kasteel Culemborg is een imposant bouwwerk geweest. Het was een waterburcht, omgeven door grachten en gelegen ten noordoosten van de stad. Het bestond uit drie afzonderlijke delen:

De Opperhof

De Opperhof, het woongedeelte van de grafelijke familie, was een vijfhoekig gebouw waarvan de bouw rond 1270 is begonnen. Het had een verdedigingstoren, een woontoren, een grote zaal en een poortgebouw.

De Nederhof

De Nederhof was het werkgedeelte, waar o.a. de smidse, de schrijnwerkerij en raadskamer en leenkamer in ondergebracht waren. Dit gebouw was met een ophaalbrug met de Opperhof verbonden. Om ook dit Nederhof te kunnen beschermen tegen vijandelijke aanvallen werd tussen het Opperhof en het Nederhof een grote verdedigingstoren gebouwd - de Donjon (Ronde toren).

kasteel

De Stallen

De stallen - het derde gebouw werd nog verder naar het oosten gebouwd en bood plaats aan ca. 60 paarden. Tot ver in de 16e eeuw werd aan dit kastelencomplex gebouwd. Een muur van de laatste aanbouw staat nog overeind als rijksmonument.

De geschiedenis

Het kasteel heeft zeer woelige tijden doorgemaakt: in 1572 werd het kasteel tijdens de tachtigjarige oorlog tegen Spanje door de Spaanse troepen onder hertog Alva bezet. De toenmalige graaf Floris I week uit naar Duitsland (bang voor executie door de Bloedraad te Brussel). Na zijn terugkeer - in 1576 - heeft hij de schade aan het kasteel kunnen herstellen. 100 jaar later - in 1672 - kwam Nederland echter onder Franse overheersing en werd het kasteel wederom door de vijand bezet. De toenmalige graaf Georg Friedrich week uit naar Waldeck. De Fransen hebben het kasteel uitgeleefd en zo zwaar beschadigd (plaatselijk afgebroken) dat het na het vertrek van de Fransen geen zin meer had om het weer op te bouwen. De grafelijke familie vond in de stad een passende woning ((Nieuwe Hof). Het kasteel raakte in verval en de afbraak begon in 1735. In 1812 werden de laatste gebouwen afgebroken.

Vrouwe Elisabeth

In de tuin van het kasteel staat een beeld van Vrouwe Elisabeth van Culemborg. Zij is de meest tot de verbeelding sprekende bewoner van het kasteel. Zij regeerde van 1504 tot 1555 over de Heerlijkheid Culemborg. Vlak voor haar dood werd Culemborg verheven tot graafschap. Zij was een zeer sociaal voelende vrouw die veel voor de stad heeft betekend. Samen met haar 2de man, Anthonie de Lalaing, liet zij het stadhuis bouwen. Zij stichtte armenfondsen en bepaalde dat na haar dood, uit haar nalatenschap, een weeshuis moest worden gebouwd. Tot 1952 hebben daar weeskinderen gewoond. Momenteel is in het pand in gebruik als het Elisabeth Weeshuis museum en als Openbare Bibliotheek.

Bij de kraam van Voet van Oudheusden

Bovenstaande gegevens zijn afkomstig uit een folder van de Stichting Kasteeltuin. Deze stichting beijvert zich in het onderzoeken van de fundamenten van het kasteel en toont de vondsten op een jaarlijks wisselende tentoonstelling in de "Groene Schuur", Lange Meent 11 te Culemborg. Op de zaterdagmiddagen bent u van harte welkom. Jaarlijks is de expositie van 1 oktober tot 31 maart gesloten.

De expositie van het seizoen 2008 in ons “museum de Groene Schuur” op het voormalige kasteelterrein zal van start gaan op: ZATERDAG 5 APRIL 2008 vanaf ca. 15.00 uur

Het seizoen zal worden geopend door de Voorzitter van het Museum Elisabeth Weeshuis, Dhr. Hans Saan.
De expositie heeft, zoals elk seizoen de hoofdtitel “Gesloopt, maar niet vergeten”
Het onderliggende thema is “sporen, religieus erfgoed” Dit thema wordt in diverse vitrines en themaramen belicht.
De vrijwilligers van de Stichting Kasteeltuin Culemborg hopen met deze expositie van het seizoen 2008 de bezoekers te kunnen overtuigen van het belang van religieus erfgoed en van het beleven van “sporen”; bodemvondsten uit Culemborg, afbeeldingen kasteel Culemborg en verhalen.

De toegang is vrij, maar zoals elk altijd wordt een kleine bijdrage op prijs gesteld.
De expositie duurt tot 1 november 2008.
Openingstijden: zaterdags van 10.00 uur tot 16.00 uur.
Op andere tijden op afspraak. Groepen maximaal 20 à 25 personen.