Het Utrechts Schisma was tussen circa 1425 en 1449 een crisis waarin grote verdeeldheid heerste over wie de rechtmatige bisschop van Utrecht was.

Drs R. Geertzen, lid van ons genootschap zal uitgebreid aandacht schenken aan deze voor Culemborg zo belangrijke periode in de 15e eeuw.

De opvolgingsstrijd spitste zich toe op Zweder van Culemborg en diens broer aan de ene kant, en aan de andere kant Rudolf van Diepholt. Na de dood van de Utrechtse prins-bisschop Frederik van Blankenheim in 1423, brak een strijd los rond zijn opvolging. Hoewel paus Martinus V in eerste instantie de bisschop van Spiers Rhabanus van Helmstatt als kandidaat beoogde, verkoos men in het Sticht Utrecht de Osnabr├╝ckse proost Rudolf van Diepholt, die ook door de Hoeken werd gesteund. Zweder van Culemborg werd in 1425 zijn tegenstander nadat hij door de paus was benoemd tot bisschop van Utrecht.

In 1425 liet men uiteindelijk toch Zweder van Culemborg de stad Utrecht binnen. Dit ontaardde al spoedig in conflicten binnen de muren van de stad die intern in het stadsbestuur diep verdeeld was. De twist ging ook aan onze stad Culemborg niet voorbij.

Het Utrechts Schisma eindigde rond 1449. Walraven van Meurs gaf zijn claim op de bisschopszetel op en Rudolf van Diepholt werd in eensgezindheid geaccepteerd als bisschop.

De heer Geertzen zal naast de algemene aspecten van dit schisma speciale aandacht besteden aan de gebeurtenissen in die tijd in onze stad.

Met name Sint Emerentianadag, een inmiddels al eeuwen vergeten Culemborgse feestdag, zal daar zeer zeker niet aan ontbreken. Normaal worden de lezingen op dinsdag of donderdag gehouden. Deze lezing is hierop een uitzondering, dit keer is het op een woensdag vanwege de dag waarop Culemborg aan een geslaagde overval door Jan van Buren, Proost van Aken is ontsnapt en mogelijk zijn bijnaam 'blauwlappen' heeft te danken.

De lezing wordt gehouden in de Evangelisch-Lutherse kerk aan de Achterstraat 2 in Culemborg en begint om 20.00 uur.

Wij hebben het stukje uit het boek van onze naamgever gekopieerd. Lees hier het verhaal zoals beschreven door ds. A.W.K. Voet van Oudheusden: 'Godt dank! De Proost van Aken op de Vischbank!' (pdf)

In Voetnoot 9 op bladzijde 28 vertelt O. de Jong nog iets over de herkomst van de naam Blauwlappen in verband met dit bloederige verhaal.