Alles over de geschiedenis van Culemborgse zaken, maar ook over Hoogstraten en Werth waar Culemborg als Graafschap mee was gelieerd.

tekstSchatgraven werd opgenomen op 30 oktober 2016 in het Elisabeth Weeshuis Museum. Op 2 december werd het programma uitgezonden op TV Gelderland. Mocht u die uitzending hebben gemist, klik hier om hem alsnog te zien.
Het mooiste verhaal is natuurlijk dat van de haringkop die wordt verwerkt in de stoelmat, te horen na 8:40 minuten.

Volgende uitzendingen op 9 en 16 december, steeds vanaf 17:20 uur.

Omslag van de fundatiebriefMet de Fundatiebrief werd op 12 oktober 1560 het Elisabeth Weeshuis opgericht als voortvloeisel van de erfenis van vrouwe Elisabeth van Culemborg. De brief, in feite een oprichtingsakte, werd getekend door de graaf van Culemborg, Floris I, en door Melchior van Culemborg, de laatste nog levende executeur testamentair van het testament van vrouwe Elisabeth. De originele brief, gisteren 455 jaar oud, ligt in het Regionaal Archief Rivierenland.

omslag boek de braaf Lex de Vroedt, Kuilenburger, maar woont in Delft, heeft een boek geschreven over de familie De Braaf.

Lex heeft in zijn boek 13 generaties beschreven van de familie, die generaties omvatten een periode van vier eeuwen. Veel completer kun je een familie nauwelijks beschrijven. Het oudste familielid is Teunis de Braeff, geboren begin 1600 in Tricht, de jongste nakomeling is Arnout Rowan Walter de Braaf, geboren op 6 december 2014 in Breda. Alles daartussenin staat beschreven in een lijvig boekwerk, compleet met namenregister.

Van een heleboel familieleden maakte Lex een korte beschrijving van hun leven. Kennelijk zat er een soort creatief gen in de familie. Tekenen, schilderen, beeldhouwen musiceren, glasbewerking, een heleboel familieleden houden zich met enige vorm van kunst bezig.

thumbnail voor de ANWB prijs

Kuilenburg of Culemborg

Met het noemen van deze ouderwetse en moderne benaming van mijn geboorte-plaats, geef ik eigenlijk precies aan wat ik met de inhoud van mijn tekeningen en begeleidende teksten beoog, namelijk: EEN SFEERBEELD VAN TOEN EN VAN NU!

Volgens de 18e-eeuwse geschiedschrijver A.W.K. Voet van Oudheusden, wiens grappige oud-Hollandse teksten ik regelmatig zal aanhalen, bouwde Roelof, zevende Heer van "Bosichem" rond het jaar 1144 Culemborg voor zijn zoon Huibert. Hij zou hem dit "Steedje of Vlek met het onderhoorig en omleggend Land na zyn dood tot een Erfportie" hebben gegeven.

thumbnail voor tijdreisMaak een reis door de tijd. U begint op de kaart van Nederland in 1815. Zoek Kuilenburg op, want zo heette Culemborg toen. Reis vervolgens in alle topografische kaarten sindsdien door de tijd. Mooie website, klik hier!

Latei oorspronkelijk

Hierboven een stuk eikenhout. Het ziet er zeer oud uit en dat is het ook, te oordelen naar het snijwerk hebben deskundigen het gedateerd op een stuk hout uit ongeveer eind 16-de en begin 17-de eeuw, 400 jaar oud dus.

Ronde Haven
Op de zuidoever binnen een bocht van de Lek stichtte Hubrecht van Bosichem ( ✟1271) een versterkte hoeve.
Zijn zoon Hubrecht Jr. ( ✟1301) -erfschenker van het Sticht en het kapittel van Oud Munster en laatste Heer van Bosichem- ontving medio 1281 van de proost van Utrecht deze hoeve te "kulenburg" als vrij goed in ruil voor anderhalve hoeve in het gerecht Lanxmeer. Hubrecht verkocht nog in datzelfde jaar voor hondert ponden Hollands (Voet p. 19) zijn "castrum dictum Culenburgh" aan Graaf Reinout I van Gelre, en ontving het in leen terug. 1

heilige Cunera met sleutelEen ongekend compleet overzicht van vroege sleutelvormen in Museum Dorestad. Oude sleutels, verzameld door stadsgenoot Addy Keizer

Zolang als er bezittingen zijn, is de mens geneigd die veilig op te bergen. Kostbaarheden kunnen verstopt worden, of opgeborgen in een kist of in een afsluitbare ruimte. Vooral kostbare handelsproducten moesten veilig opgeborgen worden, het liefst achter slot en grendel. Daardoor zijn er in de handelsplaats Dorestad veel sleutels gevonden.

Bron: Elisabeth Weeshuis Museum Toen ik onderstaande foto op de facebookpagina voor Culemborg in oude foto's plaatste had ik daar als commentaar bij geschreven: 'Kinderen, nog met hoepels op de hoek van de Julianastraat – Westersingel, 30-jaren? Kent iemand dat café?'

De groeten

gispen meubelsDe Stichting Gispen Collectie (SGC) is in 1996 opgericht door Guus Toonen - oud medewerker van Gispen - om het behoud van de historische bedrijfscollectie en het archief van de firma Gispen veilig te stellen. Met de oprichting van de Stichting Gispen Collectie krijgt de geschiedenis van het bedrijf Gispen de aandacht die het verdient. Dankzij Guus Toonen kwam er ook een Gispen Museum. Dit museum is sedert 2004 gevestigd in het hoofdkantoor van Gispen International B.V. in Culemborg. De semi-permantente tentoonstelling in het museum geeft een overzicht van de belangrijkste lampen en meubelstukken die het bedrijf Gispen sinds 1916 heeft gemaakt. Klik hier voor de website van de Stichting Gispen Collectie.

De mannen van fotoclub Culemborg

Datum onbekend. Wij kregen de foto en de namen van de mensen van Harrie van Maurik.

thumbnail voor de ANWB prijsDe kapel, waar Voet zich in 2004 behoorlijk intensief mee bezig heeft gehouden, wordt voorzien van appartementen. De bouw vordert behoorlijk snel, de appartementen worden vermoedelijk voor het einde van het jaar opgeleverd.

Om u een indruk te geven van de zorg die aan de buitenzijde wordt besteed, hierbij een kort filmpje van de werkzaamheden.

U ziet een echte vakman aan het werk, die bezig is een mooi stukje metselwerk te voegen met knipvoegen. Vakmanschap, toewijding en geduld, prachtig! Klik op de Lees meer en bekijk het filmpje.

monumentenbordjeEen rijksmonument in Nederland is een gebouw of object dat van algemeen belang is wegens de schoonheid, de betekenis voor wetenschap of de historische waarde. Een monument moet 50 jaar of langer geleden zijn gemaakt om in het kader van de "monumentenwet voor bescherming" in aanmerking te komen. Volgens de monumentenwet 1988 is de definitie van een rijksmonument: Alle tenminste vijftig jaar oude vervaardigde zaken welke van algemeen belang zijn wegens hun schoonheid, hun betekenis voor de wetenschap of hun cultuurhistorische waarde.

 58-squadron-whitleyOp 17 juni 1940 kwam er een Britse bommenwerper neer in de Redichemse Waard. Van de vijf bemanningsleden kwamen er twee om het leven. Die twee zijn begraven op de begraafplaats aan de Achterweg.

De nieuwe stadstimmerman van CulemborgToegegeven, hij is gepensioneerd, hij werkt vrijwillig en uitsluitend als hij dat wil, maar hij is een waar ambachtsman, een echte timmerman die met het timmermansoog, dat elke echte timmerman eigen is, een werk begint. Het is de heer J. Verboon, de opvolger van stadstimmerman Andries van Kempen. Zijn voorganger Van Kempen, maakte in 1708 de archiefkast in de Schepenkamer van ons Stadhuis. Van Kempen bouwde de kast ‘waerinne Stads, Gemeenlands, Kerke ende andere rekeningen’.

Wij hebben de nieuwe stadstimmerman bezocht op het werk in het Stadhuis, het was een plezier om hem over zijn vak te horen praten. Het is ook een plezier hem aan het werk te zien. Rustig, zeker, zonder haast. Als je hem ziet werken hoeft niemand je te vertellen dat hij een vakman is, dat zie je zo. De kast die hij nu heeft gerestaureerd is beschreven in een rapport 'Wandkast Schepenkamer' datin het bezit is van de gemeente Culemborg.

kapel met etherisch torentjeU denkt natuurlijk aan etherische oliën, vluchtig, verdampt voor je het kunt smeren. Nee, etherisch is hier ijl en licht. Soms denk je hé, daar staat een torentje. Dan komt er een grijze wolk voorbij en wèg is het torentje. Een torentje als een geestverschijning. En dat is nu precies wat er gisteren op de Kapel is geplaatst. Een torentje, precies zo lang en zo breed als het oorspronkelijke bouwwerk uit 1899, maar nu gebouwd van staal. Het oude torentje was verrot en dreigde spontaan naar beneden te vallen, daarom is het in 2001 gesloopt en daarna roemloos vergaan op het gemeentelijk opslagterrein.

boek over alida van der dussenDe vlucht van Catharina Alida van der Dussen naar de vrijstaat Culemborg en haar asielverlening in 1733 behoren al lang tot de plaatselijke canon. Over de achtergronden en omstandigheden van die opvallende kwestie blijft de informatie helaas beperkt tot een aantal oneliners. Daaruit blijkt, dat zij haar drankzuchtige echtgenoot Damas van Slingelandt ontweek, die destijds burgemeester was van Dordrecht en die "nogal losse handjes" had, zoals werd opgemerkt.

kop opsporingsafficheHier verzamelen wij krantenartikelen over dit onderwerp. Ze worden aangegeven met de kop die in de krant is gebruikt.

Blaauw spit in Culemborgse moord uit '23 (pdf). (Gelderlander 25 mei 2002, rubriek Rivierenland, blz 15)

Blaauw heeft ongelijk (pdf). (Gelderlander 25 mei 2002, rubriek Rivierenland, blz 15)

Artikel in Culemborgse Courant 8 januari 2014 (link).

Mededeling van de heer J.A. Blaauw naar aanleiding van bovenstaande krantenartikelen: Mijn ‘ongelijk’ in het onderzoek ben ik ook nog nergens uitgewerkt tegengekomen. En dat na ‘vijf jaar onderzoek’ plus ‘twee jaar’ voor een boek.

plaats delict: de boerderij aan de achter2weg 'De publieke opinie was vergiftigd door geklets en geschrijf; de artikelen van De Beus hadden hiertoe niet weinig bijgedragen. De moordzaak was gemaakt tot een basis voor politieke strijd.'

alten en sopranenZangvereniging 'De Korenbloem' is de oudste zangvereniging van Culemborg. Zij werd opgericht op 4 december 1918. Voor meer informatie over 'De Korenbloem' klikt u hier.

boze meneer de KriekAl voor de tweede keer krijgt uw secretaris post van een onbekende afzender, beide keren in een grote enveloppe. De eerste keer bevatte de enveloppe drie afleveringen van de Culemborgse Courant, deze keer ging de inhoud over de opheffing van een busbedrijf, de Eerste Autobus-Onderneming Tiel-Buren-Culemborg. De eigenaar van deze onderneming, de heer A. de Kriek, beklaagt zich over het feit dat zijn dienst wordt overgenomen door de invoering van Staatsbussen. Misschien was dit een bijlage bij de Culemborgse Courant? Een zoektocht in de digitale archieven op het Regionaal Archief Rivierenland heeft nog niets opgeleverd, maar dit heeft ongetwijfeld ooit de krant gehaald. Want wie zit hier nu communisten te maken???

Gebouw K&KTijdens het 75-jarig jubileumjaar van ons genootschap hebben wij de Culemborgse verenigingen die ouder waren dan wij gevraagd een kleine vitrine over zichzelf in te richten in het Museum Elisabeth Weeshuis. Er kwamen mooie gebeurtenissen naar voren, maar kennelijk was het ook inspirerend, want ons verzoek voor de inrichting van die kleine vitrine heeft Petronel Mulder ertoe gedreven om een heel boek te schrijven over de geschiedenis van de gymnastiekvereniging Kracht en Vriendschap.

Op de Historische Markt bij het Regionaal Archief Rivierenland kochten wij aflevering 1944 van de Bijdragen en Mededeelingen van de Vereniging Gelre. Daaruit:

Culemborg. In de kosten van restauratie van een tweetal pompen, staande op de markt (Voorl. Lijst bldz. 121) te Culemborg, werd door ons een subsidie van 10 % der kosten, met een maximum van ƒ170,— toegezegd. Volgens de laatst ontvangen berichten zijn de werkzaamheden aan de Noordelijke pomp zoo ver gereed, dat de onder leiding van den Heer Verdonk herstelde, schoongemaakte en opnieuw gehakte onderdeelen liggen opgeslagen en gunstiger tijdsomstandigheden afwachten om geplaatst te worden.

Onze berichtgever voor het ige district vestigde onze aandacht op den droevigen staat, waarin het epitaphium verkeert van den in 1641 te Culemborg overleden en in de St. Barbarakerk begraven kamerling en eersten ambtenaar van den "Winterkoning": Frederic d'Orville. (Vgl. Bijdragen en Mededeelingen van Gelre, deel XLV, biz. 194, 195 en de Navorscher, jaargang 1895, bldz. 516, 707.)

De berichtgever schreef hieromtrent:
Dit fraaie grafmonument bestaat uit een leisteenen plaat met inscriptie, besloten in een in klassicistische vormen gebeeldhouwde omlijsting, welke wordt bekroond door een royaal uitgevoerd wapen met bijbehoorende versieringen, alles van gildenhauser zandsteen. Een tiental jaren geleden is het zonder eenige noodzaak uit den muur gebroken, terwijl het thans in vele stukken uiteen, in een hoek van het kerkgebouw ligt opgeslagen, waardoor het groot gevaar loopt langzaam verloren te gaan.

Naar aanleiding van dit bericht heeft onze commissie besloten een bijdrage van ƒ100,— in de kosten van het herplaatsen beschikbaar te stellen. Volgens de laatst ontvangen berichten heeft de kerkvoogdij op-dracht gegeven tot herplaatsing en is het werk, uitgevoerd onder leiding van den Heer Verdonk, dagelijksch opzichter bij de restauratie van het stadhuis, thans zoo goed als gereed.

In den zomer 1943 werd door de Oudheidkamer te Culemborg in samenwerking met den Heer J. G. N. Renaud van het Rijksbureau voor de Monumentenzorg een opgraving ondernomen op het z.g. "Paveische Kerkhof" in het Culemborgsche veld.

Hierbij zijn duidelijk sporen gevonden van een tufsteenen fundeering van een kerkgebouwtje, alsmede een groot aantal scherven van vroeg middeleeuwsch aardewerk, terwijl zich ten Zuiden van het kerkje een Christelijke begraafplaats bleek te bevinden.

oude atlas bij de koninklijke bibliotheekDe eerste Nederlandse atlas

Met steun van de Vereniging Vrienden kon de KB in 2013 weer een bijzonder mooie atlas verwerven: een exemplaar van de Nederlandse editie van het Theatrum Orbis Terrarum van Abraham Ortelius (1527-1598), verschenen te Antwerpen in 1571.

woII soldaten op een dijkMooie verzameling foto's en andere afbeeldingen uit de oorlog (meest WOII) bij www.oorlogsbronnen.nl. Wij hebben de zoekterm 'Culemborg' al voor u ingevuld.

Hulp bij de opgravingenBewoners van het Sint Janskerkhof wisten het al langer, maar nu bestaat er eindelijk zekerheid: het Sint Janskerkhof is een echt kerkhof, compleet met echte geraamten. Dat is duidelijk geworden bij de aanleg van een parkeerterrein ter plaatse, bij het graven op zeer geringe diepte werden botten gevonden, tot complete geraamten aan toe.

foto johannes van damOoit schreef hij een over de huishoudscholen van vroeger en de kookboeken die daar werden gebruikt: allemaal waardeloos. Maar hij maakte één uitzondering, en dat was voor het kookboek van de huishoudschool Mariakroon in Culemborg, dat was volgens hem een uitstekend kookboek. Dat kwam volgens Johannes door de smulpapen die hier aan het eind van de Ridderstraat woonden, die eisten gewoon goed voer. In De Volkskrant leest u meer over Johannes van Dam, onder andere over de dunne grens tussen een betweter (is hij niet) en pedant (is hij wel), dat gaan wij niet verbeteren.

Op 20 september heeft de Koningin Beatrixschool haar 150 -jarig bestaan gevierd. Er loopt vanaf de stichting in 1863 van de Christelijke Nationale School nr. 1 een prachtige lijn door de geschiedenis van Culemborg met bekende namen: de Scheffelschool, de Prinses Beatrixschool, de Koningin Beatrixschool en de Prinses Margrietschool komen we uit bij de huidige Koningin Beatrixschool.

naambord daam van dijkweg

Sommige mensen zien hun naam vereeuwigd in de naam van een straat of een plein. De regel daarvoor is als volgt:

  1. Leden van het koninklijk huis kunnen bij hun leven worden vernoemd.

BAAC fotoNieuwste foto van de opgravingen, genomen op 20 april 2013 .overzicht opgraving stadsmuur achter kapel culemborg

Het Sintcomité Culemborg (SCC) is begonnen aan een digitaal Sinterklaasarchief. Het SCC is in de oudste archieven gedoken om allerlei wetenswaardigheden over Sint Nicolaas in Culemborg op te duikelen. Zoals de ontdekking dat de allereerste Sint Nicolaasintocht plaatsvond in 1948, daarvóór werden Sinterklaasfeesten georganiseerd door de wijkverenigingen.

bouw oude spoorbrug 1868Vorige week bezorgde iemand mij een prachtige plaat van de vervanging van de spoorbrug. Ik heb hem voor u gescand, u ziet hem als u op Lees Meer klikt.
Het probleem is dat ik naam en telefoonnummer van de gever ben kwijtgeraakt. Hierbij dus het verzoek aan hem om mij even te bellen op 0345-530608.

Jaap Borggreve

kleine osch2De afbeelding links is een schilderij van N.G. Van Osch, een bekende Culemborgse schilder met een grote productie. Het is een boerderij van een type (de daklijn) dat in de omgeving van Culemborg veel is gebouwd. U mag er van uitgaan dat het schaap en de lammetjes daar niet meer staan, maar die boerderij, zou best eens kunnen. Heeft u een idee? Stuur dan een e-mail aan Barth Saltzherr (Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.).

Volgend jaar bestaat de Koningin Beatrixschool aan de Ridderstraat 150 jaar. Een team van oudleerkrachten en ouders is bezig met de voorbereiding voor een jubileumboek.

Er zijn oude foto's opgespoord van de voormalige Scheffelschool. De oudste foto tot nu toe gevonden, is een klassenfoto uit 1906, met meester Scheffel. Er is ook nog een oudere foto van de Prinses Margrietschool uit 1904.

Hierbij 29 afbeeldingen van het Klein-Seminarie in Culemborg. Het zijn foto's, toen nog 'lichtdrukken genoemd, gemaakt vermoedelijk aan het begin van de vorige eeuw en afgedrukt op dun karton. De foto's zijn van na 1899, want de Kapel is al gebouwd. Wij hebben een scan van de foto's gemaakt en het resultaat treft u hieronder aan.

omslag boek meneer hoekMeneer Hoek is ons lid Wim Hoek, hij woont aan het Bakelbos. Dat is ongetwijfeld een interessant stukje Culemborg, waarschijnlijk ouder dan Culemborg zelf.
Wim heeft door de jaren heen een heleboel gegevens opgeduikeld, maar wij konden er weinig mee, het was lastig daar een verhaal van te maken. Gelukkig heeft Wim Holleman, ook al een Voetlid, alle gegevens van Wim Hoek leesbaar samengevat in een boek, en dat werk laten becommentariëren door mensen die er meer verstand van hebben dan hij of meneer Hoek.
Het resultaat is een mooi, zeer goed leesbaar en toegankelijk boek geworden. Alle ideeën en gedachten van meneer Hoek verwoord, en alle commentaar keurig daarachter. Het geeft niet alleen een dieper inzicht in de geschiedenis van het Bakelbos, het maakt ook, en misschien wel vooral duidelijk dat onderzoek naar de geschiedenis een interessante bezigheid is, op elk niveau. Als je maar volhoudt.
Gratis voor leden van Voet, en ook gratis als u nu lid wordt van Voet.

kaart van bisdom utrechtVoetlid Jan van der Linde neust regelmatig rond in archieven, ook in on-line archieven. En kijk eens wat hij daar heeft gevonden: allereerst een oude kaart van het Episcopatus Ultrajectinus, het bisdom Utrecht, gevonden op de site van de RUG (http://irs.ub.rug.nl/ppn/141202009). Klik op het kleine plaatje links om die kaart in zijn volle glorie te zien op uw scherm.

Waar ligt het Kanton van Kuilenburg? In 1811 ligt onze stad in het arondissement Gorinchem, het departement Monding van de Maas

In 1968 bestond de spoorbrug in Culemborg precies 100 jaar, dat werd dus gevierd. En terecht, toen de brug werd gebouwd was het een enorme technische prestatie, de langste brug in Europa met een overspanning van 157 meter.