fransche schoolDe lezingen van Voet worden gehouden in Theater De Fransche School, Havendijk 1. Ze beginnen om 20:00 uur, omtheater de fransche school ongeveer 21:00 uur is er een koffie- en theepauze en de lezingen worden afgesloten rond 22:30. De lezingen zijn gratis en voor iedereen toegankelijk. Alles tenzij anders aangegeven in de beschrijving van de lezing.

Cartularium RAR 0826 1262 2v 3rSoms denken we allang te weten hoe een geschiedenis van een gebouw, of een bevolkingsgroep is. Onderzoek in de archieven kan die wetenschap veranderen of drastisch aanvullen.

Het Cartularium van het St. Pietersgasthuis werpt een nieuw licht op de Geschiedenis van Culemborg.

Evelien Busse, een geboren en getogen Culemborgse, heeft zich gebogen over het Cartularium en d.m.v. transcriberen van de oude teksten een stuk geschiedenis zichtbaar gemaakt. Zij deelt die geschiedenis met ons op 10 oktober aanstaande.

De slag bij Woeringen copy

De Slag bij Woeringen (5 juni 1288)

Dr. Emile Smit zal ons op zijn eigen boeiende wijze vertellen waarom deze slag belangrijk was en wat de gevolgen waren voor onze omgeving.

Goedkoope bazar jongetje dijk 232x300Hier vindt u de stukken voor de Algemene Ledenvergadering 2017 van ons genootschap. De vergadering begint, zoals gebruikelijk, om 19:30. Zaal open om 19:00 uur.

Let op!! Deze wordt gehouden in Theater De Fransche School, Havendijk 1, Culemborg

overeenkomst vrede van utrechtBij de lezing over de Vrede van Utrecht kwam ter sprake dat Georg Friedrich Händel een Te Deum schreef ter ere van die vrede. Dat kon toen niet ten gehore worden gebracht omdat er geen aansluiting was gemaakt naar de audioinstallatie. Maar daarom niet getreurd, het Te Deum is ook beschikbaar op internet, klik op de Lees Meer hieronder.

Wilt u overigens meer weten over de Vrede van Utrecht, gezien het aantal vragen dat werd gesteld na de lezing niet onwaarschijnlijk, dan vindt u op internet een hele berg aan informatie. Om te beginnen uiteraard Wikipedia, daar komen vele aspecten van wat gisteren werd besproken opnieuw voorbij.

deel van het jerusalemkloosterWat is dat toch een vreemde gevel? Dat zullen vele mensen denken als ze op de parkeerplaats achter de Albert Heijn naar de achtergevels van de huizen aan de Zandstraat kijken. Wie heeft hier zo’n rare ruïne neergezet? Het lijkt wel een fantasiekasteel! Met een torentje en een spitsboogvenster! Niet is minder waar. We zien hier echt een van de oudste originele gevels zo niet DE oudste gevelfragmenten van heel Culemborg. Het zijn de restanten van een eens machtig klooster. Het Jerusalemklooster.

thumbnail kleefse enclavesHier vindt u de stukken voor de Algemene Ledenvergadering 2016 van ons genootschap. De vergadering begint, zoals gebruikelijk, om 19:30. Zaal open om 19:00 uur.

De Algemene Ledenvergadering wordt gevolgd door een lezing over de Kleefse Enclaves door historicus Emile Smit. Het is het onderwerp waarop hij in 1975 is gepromoveerd in Nijmegen: de Kleefse enclaves en hun overgang naar Gelderland, 1795 - 1817.

plek waar veel Nederlanders aan land gingenLet op: Deze Sint Emerentianalezing is op zaterdat 21 januari 2017 in Theater De Fransche School, Havendijk 1.  De zaal is open om 15:00 uur, de lezing begint om 15:45.

Op Sint Emerentiana vieren wij het behoud van Culemborg na de aanval van Jan van Buren op 23 januari 1428. Dit keer is er een lezing over emigreren in de 17e eeuw. Wat bezielt mensen om te vertrekken en alles achter te laten? Martin IJzerman vroeg zich dit ook af.

Hij raakte geboeid door de emigratie en begon zijn onderzoek. Met hem "reizen" we mee in de voetsporen van enkele emigranten. 

Foto: Het gros van de 19de-eeuwse Nederlandse emigranten zette hier de eerste voet op Amerikaanse bodem: Castle Garden op Manhattan, New York. Dit was tussen 1855 en 1892 het opvangcentrum voor immigranten, voordat Ellis Island daarvoor werd ingericht. Prent van Currier & Ives, Museum of the City of New York

 Affiche van de Nederlandsch Amerikaansche Stoomvaart Maatschappij copy

Op 20 juli 1632 gaat de 17 jarige Marcus Mensen uit Culemborg met het schip "In de Zoutberg" over de oceaan naar het verre Nieuw-Amsterdam. Hij is niet de enige! Waarom vertrekken mensen en laten alles achter. En waarom Nieuw-Nederland, het toenmalige New York en omgeving? Kwamen ze moedeloos terug of bleven zij daar? Gingen zij alleen en lieten zij vrouw en kinderen achter?  De eerste Nederlanders gingen rond 1630 en velen zorgden voor nageslacht in Amerika. Als je daar nu kunt aantonen dat je een nazaat bent van die eerste emigranten, ben je bijna van adel. De lijst met emigranten uit de regio is inmiddels gegroeid tot meer dan 90. Martin laat ons zien hoeveel invloed we nu nog tegenkomen van die eerste emigranten.

De Culemborgse stoel

Het is ons gelukt om u ook op deze dag een lezing te presenteren. Peter Schipper vertelt u over de meubelindustrie in Culemborg. Gispen was er een onderdeel van. Zijn verhaal begint bij de oude stoelenmakerijen en loopt dan door naar onze tijd.  Een aanleiding voor deze lezing zijn de tentoonstellingen in Culemborg en Rotterdam en het verschijnen van een Gispen Voetnoot. Kortom, ook dit belooft weer een mooie interessante lezing te worden. 

Deze lezing vervangt de lezing die wij oorspronkelijk hebben gepland voor deze avond. Die kon niet doorgaan omdat de spreker ziek is.

Professor Renger de Bruin spreekt over de Ridderlijke Duitsche Orde. Een eeuwenoude, maar nog springlevende organisatie, die achter de schermen veel goed werk verricht. Professor de Bruin is de archivaris van het bijzonder uitgebreide archief van de RDO. 

tekstPeter Schipper, is na 40 jaar trouwe dienst zomaar met pensioen. Gelukkig heeft hij een Stadsspeld van Culemborg gekregen bij zijn afscheid. En in het interview op SRC op 29 september werd hem ook nog eens lof toegezwaaid door achtereenvolgens Nicole Spaans, Yvonne Jakobs, Lisette Le Blanc en Bert Blommers. Zijn vertrek is niet ongemerkt voorbijgegaan. U kunt hieronder opnieuw naar het interview luisteren.

Jan Hogendoorn vertelt over de stad en het graafschap Buren. Er zijn meer connecties tussen Culemborg en Buren dan alleen die arme proost Jan van Buren, die op de Vismarkt in mootjes gehakt werd. 

Peter Schipper spreekt over de “The Sixties”. De tijd dat alles veranderde. Er kwamen Kreidler bromfietsen, de haren van de jeugd werden langer. De kleding veranderde drastisch. Totaal andere muziek werd gespeeld. Kortom, de tijd dat de jeugd losgeslagen leek te zijn.

Stellingen rond de spoorbrug Bij de lezing over de Waldeck Pyrmontdreef werd een uitsnede getoond van een luchtfoto uit 1945 waarop FLAK-stellingen waren te zien. Was erg interessant en sommigen vroegen om meer foto's. Welnu, hier zijn ze.

In 1945, na de slag om Arnhem, werden er veel luchtfoto's gemaakt door de geallieerden. Een foto van het gebied rond de spoorbrug toont een groot aantal stellingen, bominslagen en geschutsposten. Wij hebben aan Ronald Geval, oud-medewerker van de EOD, de Explosieven Opruiimingsdienst, gevraagd de foto te analyseren. Over het algemeen: een keurig klein rondje is een FLAK stelling (FLugzeug Abwehr Kanone = luchtdoelgeschut), daarin stond een 20mm FLAK. Is het een rondje met een licht rand: bominslag. Een rechthoekig gevormde kuil als een U: geschutstelling. Hier zijn bevindingen:

Het speelhuijs, nu een tuinhuisjeKun je een verhaal maken over een stukje grond en de bebouwing daarop? En het ook nog een beetje boeiend houden? Ja, dat kan, als je Johan van Unen in het archief laat zoeken en het door Kees van de Vate laat vertellen. Het verhaal begint vóór 1760 met een klein huisje tussen de tuinen, het Speelhuijs buijten Hoffpoort aan de Dreef.

kinderen met vlaggetjesTot onze spijt heeft Hans Saan zijn lezing over Jeroen Bosch moeten afzeggen in verband met ziekte. Maar tot onze geruststelling kan ons bestuurslid Jan Hogendoorn een lezing houden over 200 jaar Koninkrijk der Nederlanden, een lezing die hij al verschillende keren heeft gehouden voor andere historische verenigingen.

thumbnail voor de ANWB prijs Met de boeken over schilderijen als  “De spreekwoorden” en “De kinderspelen” van Pieter Bruegel (1525- 1569) is een flinke boekenplank te vullen. Ze bevatten beide een groot aantal kleine scènes, waarvan de betekenis niet altijd zonder meer duidelijk is. In de loop van de tijd zijn veel hypotheses over die schilderijen als geheel en over de details geopperd.  Die veelheid van interpretatiemogelijkheden is op zich al opmerkelijk. Vermoedelijk hadden ze ook voor zijn tijdgenoten een dubbele bodem.

In deze lezing vertel ik eerst een en ander over de tijd van Bruegel, over zijn leven en over ander werk van zijn hand. Hij leefde in de turbulente periode voor en tijdens het begin van de tachtigjarige oorlog. Sommigen zien zijn schilderijen dan ook als politieke prenten.

thumbnail voor de ANWB prijsIn de zomer van 1566 raakten de gemoederen overal in de Nederlanden oververhit. De Beeldenstorm greep razendsnel om zich heen en het Spaanse bewind in Brussel wankelde op haar grondvesten. Een antwoord van koning Filips II kon niet uitblijven: hij stuurde zijn belangrijkste generaal, de hertog van Alva, met een leger om orde op zaken te stellen. Eenmaal aangekomen in Brussel stelde Alva een speciale rechtbank samen om de beeldenstormers op te sporen en te bestraffen: de Raad van Beroerten. Ook Culemborg ontsnapte niet aan de Beeldenstorm. Op 14 september 1566 begonnen de vernielingen in de stad. In de Sint-Barbarakerk werd bijvoorbeeld geen altaar heel gelaten. Graaf Floris van Pallant was persoonlijk bij de Beeldenstorm betrokken en voerde de hostie aan zijn papegaai.

portret yvonneOp 24 september 2015 werd Yvonne Jakobs, oud-voorzittter en erelid van ons genootschap, geïnterviewd op SRC fm. Hier is het hele interview te beluisteren. Inclusief de door haar zelf gekozen muziek duurt dit interview 53 minuten en 46 seconden.

boek wilhelmusOnder aan dit artikel vindt u een video waar u kunt horen en zien hoe Voet-leden het Wilhelmus zingen. Op het orgel professioneel begeleid door ons kersverse bestuurslid Ben Holtkamp. Dat is na een enthousiaste lezing door Cor Visser en zijn echtgenote Akki, waarin zij uitlegden hoe de verschillende coupletten van ons volkslied betekenen en zich tot elkaar verhouden. Een gedrukte versie van het Wilhelmus vindt u hier. Een samenvatting van de lezing vindt u hier.

Alma MahlerPierre van der Schaaf hield gisteren, 16 april 2015, een boeiende lezing over muziek en schilderkunst rond de Eerste Wereldoorlog. Hij liet horen en zien dat die oorlog een ingrijpende invloed had op de kunst. Ter sprake kwamen onder anderen componist Mahler en zijn echtgenote Alma Mahler.

Toevallig stond diezelfde ochtend van 16 april 2015 een stukje in de Volkskrant over Alma Mahler, een deel van haar dagboek over wat zij meemaakte in Rome op 16 april 1899. Klik hier voor dat stukje, en hier voor de beschrijving in Wikipedia van haar leven.

718 nie wieder krieg.jpgDe Eerste Wereldoorlog leidde niet alleen tot de val van tal van gekroonde hoofden, meer dan 8 miljoen gesneuvelde militairen en veel littekens in het Vlaamse en Noord-Franse landschap, maar ook tot artistieke getuigenissen in beeld en geluid.
Vele honderden kunstenaars en musici brachten de oorlog aan het front door en legden hun bevindingen vast.

Deze lezing geeft, ingebed in een algemeen historisch perspectief (in beeld en woord), een weerslag van de vaak aangrijpende en ruwe werkelijkheid aan én achter het front. Veel daarvan werd vastgelegd door (vaak officieel aangestelde) ‘oorlogskunstenaars’. Ook de muziekwereld stond ‘op zijn kop’ door ‘The Great War’.

drijfjacht in eendenkooiIn Nederland hebben ongeveer 1800 eendenkooien gelegen en gefunctioneerd. Een groot aantal daarvan lag in het Gelders rivierengebied.

thumbnail voor de ANWB prijs In Nederland is het in het algemeen makkelijk: in november 1813 werd ons land bevrijd van de Franse overheersing. De erfprins van Oranje keerde terug en werd als soeverein vorst ingehaald. Na korte tijd werd het land een koninkrijk met Willem I als koning. Dat kan nu – 200 jaar na dato – gevierd worden en enigszins worden vergeleken met mei 1945. Nu gaat die laatste vergelijking al behoorlijk mank, maar feestvieren gaat voorbij aan de bloedige oorlog die 1813-1814 ook aan ons land bracht. De Fransen gingen er niet zomaar vandoor: zij boden nog flink tegenstand. In het westen van het land merkte men daar minder van, hoewel bijvoorbeeld in Woerden flink werd huisgehouden. In het oosten, waar de bevrijding werkelijk plaats vond door oprukkende Pruisische en Russische soldaten, sidderde de bevolking in november 1813 werkelijk van angst, omdat men de Fransen niet vertrouwde, maar evenzeer de “bevrijders” vreesde.

vlotjevaren in Ingen Lezing met boeiend beeldmateriaal over de onderwaterzetting van de Betuwe en een uniek monsterverbond dat redding bracht voor Culemborg

Begin december 1944 blazen de Duitsers de Rijndijk bij Elden op om de Betuwe onder water te zetten. Ze willen voorkomen dat de Geallieerden de Neder-Rijn oversteken en oprukken naar het Ruhrgebied. Het gaat om immense strategische belangen. Maar de onderwaterzetting loopt uit de hand.

familie baarsIn het kader van de Maand van de Geschiedenis organiseert Bibliotheek Rivierenland in samenwerking met ons Genootschap op woensdag 8 oktober de lezing 'Kinderen van de Oorlog'. De lezing, die gegeven wordt door Gonda Scheffel-Baars uit Tricht, start om 20.00 uur en vindt plaats in de Lutherse Kerk, Achterstraat 2 in Culemborg.

cor en gerard in utrecht

Gerard de Heus en Cor van Blokland

Vorig jaar heeft ons lid Cor van Blokland zijn fotomateriaal in de vorm van foto's en dia's overgedragen aan Voet. Wij zijn bezig ze te rubriceren en als u zin heeft om daarbij te helpen dan hoort onze secretaris dat graag van u (0345-530608).

Ook ons inmiddels overleden lid Gerard de Heus heeft zijn collectie ter beschikking gesteld van ons genootschap.

vermoedelijk zelfportret jeroen boschDeze lezing wordt gehouden door Hans Saan, de voorzitter van het Museum Elisabeth Weeshuis. Hij weet op een boeiende wijze het leven en de werken van Jheronimus Bosch te ontrafelen.
Iedereen kent wel enige van zijn "bizarre" werken. Zijn manier van schilderen spreekt nog steeds heel veel mensen aan. Zijn schilderijen vindt u in alle belangrijke musea in Nederland: Museum Boijmans Van Beuningen in Rotterdam,

Henk ZomerdijkKijk, dat is journalistiek: je houdt op een avond een lezing voor het Genootschap A.W.K. Voet van Oudheusden. De zaal zit vol met geïnteresseerde toehoorders die nog de goeie vragen stellen ook, en hups, de volgende morgen sta je op de site van Omroep Gelderland.

henk zomerdijkOp veler verzoek is hier de video waarvan Henk Zomerdijk bij zijn lezing het eerste deel heeft afgespeeld. U moet vermoedelijk het geluid een beetje harder zetten.

De evacuatie van het Rivierenland is één van de grootste evacuaties uit de recente Nederlandse geschiedenis. Op 31 januari 1995 en in de dagen daarna werden 250.000 mensen verplicht uit het Rivierenland geëvacueerd vanwege de gevaarlijk hoge waterstand van de Rijn, de Maas en de Waal. In het geval dat de dijken daadwerkelijk waren doorgebroken zouden vele plaatsen in de Betuwe, de Bommelerwaard en het Land van Maas en Waal tot ongeveer vijf meter onder water zouden komen te staan, de eerste twee verdiepingen van uw huis.

vermoedelijk zelfportret jeroen boschUitgesteld Deze lezing wordt gehouden door Hans Saan, de voorzitter van het Museum Elisabeth Weeshuis. Hij weet op een boeiende wijze het leven en de werken van Jheronimus Bosch te ontrafelen.
Iedereen kent wel enige van zijn "bizarre" werken. Zijn manier van schilderen spreekt nog steeds heel veel mensen aan. Zijn schilderijen vindt u in alle belangrijke musea in Nederland: Museum Boijmans Van Beuningen in Rotterdam,

Vrede van utrechtPrecies 300 jaar geleden is de Vrede van Utrecht gesloten, een keerpunt in de wereldgeschiedenis. Vreemd genoeg staat Utrecht in het buitenland vaak bekend om deze Vrede, maar is hij hier, zelfs in Utrecht, nauwelijks bekend. In 1713 ondertekenden diplomaten uit heel Europa in Utrecht een verdrag, waarmee een einde kwam aan een reeks bloedige oorlogen, die Europa twee eeuwen lang had geteisterd: de Vrede van Utrecht.

Oude fruitrassenU bent nu te laat, maar bekijk de foto's onderaan dit artikel en zie hoe sommige Voet-leden zich gedragen als een appel in een kist.

Toegegeven, het is op korte termijn, maar daarom niet minder interessant. Wij brengen een bezoek aan het fruitbedrijf van Toon Vernooij in Cothen. Toon heeft vorig jaar een lezing gehouden over oude fruitrassen, dat was op 20 november 2012. Toen is ook beloofd dat we een bezoek konden brengen aan zijn bedrijf.

fragment schoolplaat isingsEen van de belangrijkste gebeurtenissen in de Europese geschiedenis is de Franse Revolutie in 1789. Het was een keerpunt in de strijd om de macht tussen de adel en het volk, een strijd die met veel bloedvergieten gepaard ging. Minder bekend is de opstand, die in de Noordelijke Nederlanden plaats vond in de periode 1780-1795, van de patriottenbeweging. Ook daar ging het om de macht, die al eeuwenlang bij de regenten, de aristocratie en de Oranjes lag. Vooral gegoede burgers eisten meer invloed op het bestuur. Uiteindelijk zou dit leiden tot de omwenteling in 1795, waarbij de democratie (nog wel in bescheiden mate) haar intrede deed.

foto hondenkarOp 19 februari, na de Algemene Ledenvergadering, is er een lezing over Hondenkarren door de heer Bert Willemen uit Rijen. Hij heeft van honden en hondenkarren een hobby gemaakt en hij kan er uren over vertellen. Dat hebben wij al ervaren toen wij de afspraak met hem maakten, dus maakt u zich geen zorgen, Bert heeft een boeiend verhaal en hij brengt het zeer enthousiast.

lezing over oude fruitrassenToon Vernooij , telg uit een roemrucht geslacht van fruittelers in de Kromme Rijnstreek heeft als hobby het kweken van oude, vergeten en verdwenen fruitrassen. Op 20 november neemt hij ons mee in de intrigerende wereld van het fruit. Voor de lezing zal hij de fruitrassen determineren die te vinden zijn in de Armenboomgaard, ten westen van Werk aan het Spoel. Over het kweken van oude, maar ook de nieuwe rassen komen we veel te weten, in woord, in beeld, maar ook in smaak. Toon Vernooij neemt een aantal oude en nieuwe rassen mee om te proeven en te kunnen vaststellen of "het vroeger beter was". Kortom... een lezing om op te eten!!

Op de foto links ziet u dat na de lezing Jan Hogendoorn Ingrid Marie mee naar huis neemt, zij was onweerstaanbaar.

In de e-mail over deze lezing staat dat hij wordt gehouden in de Achterweg 2. Dat is fout, het moet zijn Achterstraat 2!

Het is inmiddels 67 jaar geleden dat Nederland werd bevrijd, maar de Tweede Wereldoorloag staat nog volop in de belangstelling. Terecht eigenlijk, het waren donkere jaren, maar los van alle ellende zijn het vijf zeer bewogen jaren uit onze recente geschiedenis geweest. Er valt genoeg over te vertellen en er zijn genoeg gebeurtenissen waarop wij kunnen reflecteren.
Bij Drukkerij Verschoor weten ze er ook van mee te praten. Allereerst dook een paar maanden geleden een fotoboek op van de Luchtafweerartillerie die was gelegerd bij Huize Den Bol aan de Beusichemse dijk u leest er meer over op www.oorlogsslachtoffersculemborg.nl ,

Het Utrechts Schisma was tussen circa 1425 en 1449 een crisis waarin grote verdeeldheid heerste over wie de rechtmatige bisschop van Utrecht was.

Drs R. Geertzen, lid van ons genootschap zal uitgebreid aandacht schenken aan deze voor Culemborg zo belangrijke periode in de 15e eeuw.

De opvolgingsstrijd spitste zich toe op Zweder van Culemborg en diens broer aan de ene kant, en aan de andere kant Rudolf van Diepholt. Na de dood van de Utrechtse prins-bisschop Frederik van Blankenheim in 1423, brak een strijd los rond zijn opvolging. Hoewel paus Martinus V in eerste instantie de bisschop van Spiers Rhabanus van Helmstatt als kandidaat beoogde, verkoos men in het Sticht Utrecht de Osnabrückse proost Rudolf van Diepholt, die ook door de Hoeken werd gesteund. Zweder van Culemborg werd in 1425 zijn tegenstander nadat hij door de paus was benoemd tot bisschop van Utrecht.

Drs Juliette Jonker-Duynstee is kunsthistorica en ze woont in Vreeland, in het gebied dat zij bij deze lezing bespreekt. Zij heeft voor u een boeiend verhaal over de ontwikkeling van de buitenplaatsen langs de Vecht. Wie bouwden deze huizen en waarom? Hoe werden ze bewoond en door wie? Wat vinden we nu nog terug van de oude glorie? Een reis door de tijd langs deze kenmerkende huizen van de Vechtstreek.

John WattileteLet op: in verband met de verwachte grote belangstelling wordt deze lezing gehouden in 'De Open Hof', Beethovenlaan 2, 4102 BM Culemborg. Zegt het voort!

De spreker van deze avond: President van de RMS, John Wattilete.

Hij is geboren in Nederland uit een Zuid-Molukse vader en een Nederlandse moeder. Hij groeide op in de Molukse wijk van de Gelderse plaats Bemmel waar hij al jong in de wijkraad kwam. Wattilete is in 1983 afgestudeerd aan de Katholieke Universiteit Nijmegen. In het dagelijks leven is hij sociaal advocaat bij het Amsterdamse advocatenkantoor Wattilete Advocaten.