Geschiedenis omvat alle beschrijvingen over de geschiedenis, in het bijzonder die van Culemborg, die het Genootschap tot zijn beschikking heeft. Links naar andere sites vindt u bij 'Publicaties' onder 'Links'. Bij de categorieën e-boeken en Voetnoten vindt u onder andere de pdf bestanden van boeken die wij digitaal ter beschikking hebben.

bericht uit UN 1894Het Utrechts Archief heeft de jaargangen 1863 - 1967 op internet beschikbaar gesteld. Kunt u zo doorzoeken op alles wat u wilt. Eerste resultaat van een zoekopdracht op 'Culemborg' staat links: de aanbesteding van het ziekenhuis in Culemborg. Zoekt u maar.

Latei oorspronkelijk

Hierboven een stuk eikenhout. Het ziet er zeer oud uit en dat is het ook, te oordelen naar het snijwerk hebben deskundigen het gedateerd op een stuk hout uit ongeveer eind 16-de en begin 17-de eeuw, 400 jaar oud dus.

Sinds kort is onze stad een statig, gerestaureerd monument rijker. Dit nadat door een langdurig herstel het zo vervallen pand Grote Kerkstraat 11-11a (vroeger 11 en 13) een geheel nieuw uiterlijk heeft gekregen.

een waldhoornOp zaterdag 8 juni hebben wij leden van die historische vereniging van Elst hier in Culemborg en op Werk aan het Spoel rondgeleid. Het bezoek van die historische vereniging was een initiatief van ons lid Gerrit Mentink, die nu in Elst woont.

Gerrit maakte ons attent op een interessante scriptie die in 2006 is verschenen op het internet. Het gaat over schutterijen en schutterijmuziek in de 19e eeuw. Dat is interessant, omdat het waarschijnlijk is dat de Koninklijke Harmonie Pieter Aafjes in 1888 is ontstaan uit de toenmalige schutterij in Culemborg. U vindt de scriptie hier.

Ronde Haven
Op de zuidoever binnen een bocht van de Lek stichtte Hubrecht van Bosichem ( ✟1271) een versterkte hoeve.
Zijn zoon Hubrecht Jr. ( ✟1301) -erfschenker van het Sticht en het kapittel van Oud Munster en laatste Heer van Bosichem- ontving medio 1281 van de proost van Utrecht deze hoeve te "kulenburg" als vrij goed in ruil voor anderhalve hoeve in het gerecht Lanxmeer. Hubrecht verkocht nog in datzelfde jaar voor hondert ponden Hollands (Voet p. 19) zijn "castrum dictum Culenburgh" aan Graaf Reinout I van Gelre, en ontving het in leen terug. 1

Even ten westen van Culemborg liggen twee verdedigingswerken, die deel hebben uitgemaakt van de voormalige Nieuwe Hollandse Waterlinie. Het betreft het zogeheten Werk aan het Spoel, dat in eerste aanleg uit 1759 dateert, en het fort Everdingen, gebouwd in de jaren 1842-1849. Met de benaming 'Hollandse Waterlinie' werd eertijds een verdedigingsstelsel aangeduid dat het westen van ons land door middel van inundaties (onderwaterzettingen) en vestingwerken moest behoeden voor een inval door een vijandelijke legermacht.

Streekarchivaris Arend Houtkoop schreef tal van artikelen over onderwerpen uit Culemborgs verleden, en dat niet alleen in het regionaal-historisch tijdschrift van het streekarchivariaat Tiel-Buren-Culemborg, De Drie Steden.

krantenartikel over brand asperen

Uit Rotterdamsch Nieuwsblad, 7 Maart 1896.

Over de oorzaak van den geweldigen brand, die een groot deel van Asperen in de asch legde, verkeert men vooralsnog in het onzekere. Beweert de een dat kinderen in een hooiberg bij de stede van A. Looyen met lucifers aan 't spelen zijn geweest, anderen zoeken de schuld bij een meisje dat een vuurtje heeft gestookt. In elk geval dus onvoorzichtigheid van spelende kinderen.

Hulde verdient te worden gebracht aan de bemanningen der verschillende spuiten, vooral aan het detachement uit Gorinchem dat zich kranig heeft gehouden. Met enorme krachtsinspanning werd het schoolgebouw behouden, de meeste spuiten waren geruimen tijd bezig dit huis onder water te houden, want als het door het vuur was aangetast, zou in den hevigen wind en met het oog op de licht ontvlambare belendende perceelen de ramp onberekenbaar groot zijn geworden. Het verbrande kerkje dateerde van het jaar 1401, het was het mooiste Gothische gebouwtje in deze aan geschiedkundige overblijfselen toch reeds rijke streek.

De geleden schade is enorm, naar billijke raming zal die f 170.000 bedragen. De meeste eigenaars van de nu verbrande steden hadden hun eigendom verzekerd bij de Tielsche maatschappij, alleen ds. D. Smit, wiens pastorie, zooals wij gisteren meldden verbrand is, was niet verzekerd, en dan hadden nog een aantal anderen hun hooibergen niet geassureerd. Zeer groote schade leden A. Looyen, A. Van Herwaarden, ds. Smit en A. Van der Pol. Tot gisteravond bleven enkele handspuiten de puinhoopen nat houden, want telkens vloog hier en daar nog een vlam omhoog uit de smeulende massa. Treurig ziet het er thans in Asperen uit. Over een groote oppervlakte liggen de zwartgeblakerde vormlooze hoopen, nat en dood. Hier en daar waaien nog vlokken witte damp op, het laatste levensteeken van het stervend vuur, dat zoo hevig geleefd heeft.

Gisteravond waren de eigenaars van de verschillende veegroepen, die in den vreeselijken avond naar in het land gejaagd werden, doende hun dieren te verzamelen om ze te brengen in de stallingen die van alle zijden deelnemend worden aangeboden. Menigeen kwam dan nog tot de treurige ontdekking, dat er meer van zijn dieren verbrand waren, dan hij eerst wel dacht. Bovendien is het vee, plotseling uit den warmen stal in de zeer gure avondlucht gebracht, door dien overgang sterk aangepakt. De nadeelen door dezen vreeselijken brand veroorzaakt, zijn nog niet ten volle geleden.

Uit Rotterdamsch Nieuwsblad, 23 Mei 1896.

geen financiële bijstand nodig in Asperen Voor de Rechtbank te Tiel stond gisteren terecht C.V., ventster, te Asperen, oud 15 jaar, beklaagd van den op 4 Maart jl. aldaar plaats gehad hebbenden brand, te hebben aangestoken. De Officier van Justitie betoogde, dat het bewijs voor die brandstichting was geleverd, doch dat de jeugdige baldadige had gehandeld, zonder oordeel des onderscheids en eischte, dat zij zal worden ontslagen van rechtsvervolging en geplaatst zal worden in een rijksopvoedingsgesticht tot zij den leeftijd van 18 jaar zal bereikt hebben.

Gelukkig was er ook toen al een vorm van jeugdrecht en, ook gelukkig, de gemeente Asperen had genoeg geld, assistentie van de koningin was niet nodig:

heilige Cunera met sleutelEen ongekend compleet overzicht van vroege sleutelvormen in Museum Dorestad. Oude sleutels, verzameld door stadsgenoot Addy Keizer

Zolang als er bezittingen zijn, is de mens geneigd die veilig op te bergen. Kostbaarheden kunnen verstopt worden, of opgeborgen in een kist of in een afsluitbare ruimte. Vooral kostbare handelsproducten moesten veilig opgeborgen worden, het liefst achter slot en grendel. Daardoor zijn er in de handelsplaats Dorestad veel sleutels gevonden.

De oude vishal een klein gebouwtje dat in 1787 werd opgericht. In een tijd dat in de Republiek der Verenigde Nederlanden de strijd heerste tussen patriotten en oranjeklanten. In dat jaar vond ook de aanhouding plaats van Wilhelmina van Pruisen, de echtgenote van stadhouder Willem V, te Goejanverwellesluis.

begijntjes hoogstratenBegijntjes en kwezeltjes dansen niet! Heeft u dat vroeger nog geleerd op school? Dan heeft u misschien toch nooit geweten welk soort kwezeltje hier werd bedoeld, kwezelen betekent tenslotte beuzelen of bazelen. Ja, maar het betekent ook: ‘katholieke vrouw die gelofte van kuisheid heeft gedaan maar niet tot een orde behoort'.

In zusterstad Hoogstraten, net over de grens bij Breda, is er een tentoonstelling te zien die het leven weergeeft van de begijntjes aldaar, Leven op het Hof. Wellicht komt er ook een kwezeltje voorbij?

Bron: Elisabeth Weeshuis Museum Toen ik onderstaande foto op de facebookpagina voor Culemborg in oude foto's plaatste had ik daar als commentaar bij geschreven: 'Kinderen, nog met hoepels op de hoek van de Julianastraat – Westersingel, 30-jaren? Kent iemand dat café?'

Kasteel Culemborg is een imposant bouwwerk geweest. Het was een waterburcht, omgeven door grachten en gelegen ten noordoosten van de stad. Het bestond uit drie afzonderlijke delen:

De Opperhof

De Opperhof, het woongedeelte van de grafelijke familie, was een vijfhoekig gebouw waarvan de bouw rond 1270 is begonnen.

Gevonden bij een antiquariaat in Breda: de oudste gedrukte overzichtskaart van de Nederlanden. De kaart is uit 1557. Het noorden zit links-onder. En zowaar, iets links onder het midden zien wij Culemborg, Buren en Tiel. De kaart heeft in alle kranten gestaan, maar hij moest hier even vereeuwigd.

De groeten

Hieronder ziet u een foto van een munt uit Culemborg, geslagen onder het bewind van Floris van Palland in 1591. De foto is genomen door Jan Hogendoorn.

Als u nu denkt "die moet ik gewoon hebben",

gispen meubelsDe Stichting Gispen Collectie (SGC) is in 1996 opgericht door Guus Toonen - oud medewerker van Gispen - om het behoud van de historische bedrijfscollectie en het archief van de firma Gispen veilig te stellen. Met de oprichting van de Stichting Gispen Collectie krijgt de geschiedenis van het bedrijf Gispen de aandacht die het verdient. Dankzij Guus Toonen kwam er ook een Gispen Museum. Dit museum is sedert 2004 gevestigd in het hoofdkantoor van Gispen International B.V. in Culemborg. De semi-permantente tentoonstelling in het museum geeft een overzicht van de belangrijkste lampen en meubelstukken die het bedrijf Gispen sinds 1916 heeft gemaakt. Klik hier voor de website van de Stichting Gispen Collectie.

De Historische Werkgroep Tiel (HWT) heeft een eigen website. De nieuwe website geeft niet alleen informatie over de activiteiten en publicaties van deze werkgroep van de Vereniging Oudheidkamer Tiel, maar wil ook een vraagbaak zijn voor iedereen die geïnteresseerd is in de historie van stad en regio.

De nieuwe site is nu al een rijke bron van informatie voor iedereen die geïnteresseerd is in de historie van Tiel, de directe omgeving, maar ook de provinciale en landelijke geschiedenis. Via een aantal links kun je toegang krijgen tot belangrijke archieven. Ook op de site is onder de knop 'Tielse jaartallen' een bescheiden begin gemaakt met het bereikbaar maken van de historie van de stad. De komende tijd wordt deze informatie verder aangevuld. De site geeft ook een duidelijk beeld van de werkwijze, de projecten, de toekomstplannen, de publicaties en de mensen achter deze actieve werkgroep.

De HWT is een club van enthousiaste vrijwilligers, met een flinke dosis initiatief en een warme belangstelling voor de roemrijke geschiedenis van Tiel en omstreken. Om deze geschiedenis toegankelijk te maken en te bewaren voor het nageslacht is het van groot belang dat de naspeuringen die de werkgroep voor haar rekening neemt, goed gedocumenteerd worden vastgelegd in allerlei publicaties. Op de nieuwe HWT website is een overzicht te vinden van alle activiteiten en projecten van de werkgroep en natuurlijk ook van alle tot nu toe verschenen publicaties. Het webadres is http://hwt.oudheidkamer-tiel.nl/.

De mannen van fotoclub Culemborg

Datum onbekend. Wij kregen de foto en de namen van de mensen van Harrie van Maurik.

Soms surf je en ineens kom je iets interessants tegen. Bestuurslid Jan Hogendoorn vond WatWasWaar: een site waar je historische informatie kunt vinden over elke plek in Nederland. Het is even wennen met de bediening, maar je vindt er verrassende dingen: ingangen in de prentencollectie van de TU Delft, oude kadasterkaarten, volkstellingen, ANP Historisch Archief, de Topografische Militaire Kaart en nog veel meer. Prachtig. Als u op deze link klikt opent de website in Culemborg. Het centrum van de wereld, maar dat wist u al.

Subcategorieën

Alles over de geschiedenis van Culemborgse zaken, maar ook over Hoogstraten en Werth waar Culemborg als Graafschap mee was gelieerd.
Culemborgse personen
Algemene geschiedenis
Rijksmonumenten en gemeentelijke monumenten